Gepost op

Beste stemapparaat voor de basgitaar

stemapparaaat

Een stemapparaat, ook wel tuner genoemd, is een handig hulpmiddel om je basgitaar te stemmen. Je kunt dat natuurlijk ook op je gehoor doen of met een stemfluitje of een stemvork, maar dat vereist wel een geoefend gehoor, veel muzikale kennis én is bovendien een stuk lastiger. Een stemapparaat is veel handiger. In dit artikel geven we achtergrondinformatie over het stemapparaat, over de diverse soorten tuners die er zoal zijn en welke het meest geschikt zijn om een basgitaar mee te stemmen.

Stemapparaat uitgelegd

Een stemapparaat, of tuner is een onmisbaar hulpmiddel van de bassist. Je gebruikt het om je bas mee te stemmen. Niet alleen de basgitaar, maar ook de gitaar, de harp, piano en nog veel meer instrumenten kunnen tijdens het spelen langzaam van toonhoogte veranderen. Ook als je ze een tijdje niet gebruikt of per ongeluk het stemmechaniek hebt geraakt bij het in- en uit de koffer halen, kan je basgitaar ontstemd raken. Hierdoor kan het instrument vals gaan klinken. Soms raakt de basgitaar ook ontstemd door temperatuurwisselingen en veranderingen in de luchtvochtigheid. Je moet de bas dan weer terug op de juiste stemming brengen. Alle snaren moeten onderling goed klinken en de basgitaar moet ook weer goed klinken bij de andere instrumenten in de band.

Luister maar eens naar het nummer Dream On van Aerosmith. De basgitaar klinkt verschrikkelijk. Super vals. Echt geen gehoor!

Stemapparaat biedt uitkomst

Het is best lastig om je basgitaar te stemmen, maar als je eenmaal weet hoe je dat moet aanpakken, kun je het gemakkelijk zelf doen. Een stemapparaat biedt uitkomst. Ze zijn er in allerlei soorten en maten en in verschillende prijsklassen. Voor enkele Euro’s kun je en stemvork kopen en voor enkele tientjes heb je een digitaal stemapparaat.

stemapparaat
Stemapparaat voor gitaar en basgitaar

Soorten en maten tuners

Er zijn allerlei soorten en maten stemapparaten. Hieronder hebben we ze voor je op een rijtje gezet die we in dit artikel aan de orde laten komen

Stemvork

Een stemvork, ook wel een diapason genoemd, is een tweetandige, metalen vork die bij trilling een toon voortbrengt met een nauwkeurig bekende stemtoonhoogte. Een stemvork is zo gemaakt dat de toon nauwelijks afhangt van de temperatuur en de luchtvochtigheidsgraad. De stemvork brengt een accurate referentietoon ten gehore. De toon A is de standaard. Aan de hand van deze toon kun je een toon van het instrument stemmen.

Stemvork
Stemvork: Bron Afbeelding: Wollschaf via Wikipedia

Stemmen met zo’n diapason is best lastig. Je dient namelijk te beschikken over een nauwkeurig gehoor en je moet natuurlijk ook weten hoe je een basgitaar moet stemmen. Over het algemeen ben je er wel even mee bezig. En als het een beetje lawaaierig is, wordt het stemmen een behoorlijk ingewikkelde klus.

Op onderstaande video wordt gedemonstreerd hoe je een gitaar kunt stemmen met behulp van een stemvork.

Omdat het werken met zo’n stemvork best een ingewikkeld karwei is, gebruiken veel muzikanten vaak een ander instrument dat altijd een vaste toonhoogte heeft, zoals een keyboard. Heb je de toon ‘A’ nodig? Sla dan deze noot op het keyboard aan en stem je basgitaar tot de toon hetzelfde klinkt.

Stemfluit

Speel je gitaar of viool, dan is een stemfluitje een uitkomst. Dit hulpmiddel is iets gemakkelijker te gebruiken dan een stemvork, omdat je er meerdere tonen mee kunt spelen. Bovendien hoef je niet de hele stemming af te leiden van één toon. Bijvoorbeeld de zes tonen van een gitaar of de vier tonen van een viool. Een chromatische stemfluit produceert zelfs alle twaalf tonen die we in de Westerse muziek gebruiken en is ook goed te gebruiken voor het stemmen van een basgitaar. Het voordeel van een stemfluit en ook van de stemvork is, dat je geen batterijen nodig hebt om dit stemapparaat op te laden.

Strobe Tuner

Het jaar 1938 was het ‘geboortejaar’ van het elektrisch stemapparaat. Dit instrument werkte met stroboscopische lichtpulsen en was ook wel bekend onder de naam ‘strobe tuner’ of ‘stroboscopic tuner’. Bij dit stemapparaat komt het geluidsignaal via een microfoon of draad binnen en wordt vervolgens omgezet in een knipperend licht dat schijnt op een draaiende schijf met zwarte en witte vlakjes. Als de schijf linksom lijkt te draaien is de toon te laag, als hij rechtsom lijkt te draaien, dan is de toon te hoog. Pas als de schijf stil lijkt te staan, is de stemming precies zoals hij moet zijn. De knipperfrequentie is dan precies gelijk aan het aantal witte vlakjes dat per seconde aan het oog voorbij gaan. Zo’n stroboscoop tuner is zeer nauwkeurig en zelfs de kleinste afwijking in toonhoogte is zo waar te nemen. Een bekend merk van Strobe Tuners is Peterson, die vanaf 1948 dergelijke tuners bouwt en dat nog steeds doet.

Strobe Tuner
Strobe Tuner uit 1967. Bron afbeelding : Peterson Electro-Musical Products [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons.
Hierboven zie je zo’n strobe tuner met een draaiende schijf. Tegenwoordig is die schijf veelal vervangen door bijvoorbeeld bewegende streepjes in een LCD display. Er bestaan ook software versies die op een computer kunnen worden aangesloten.

In 1975 kwam Korg met een betaalbare en compact stemapparaat. Dit was de GT6 die werkte met een draaiknop waarmee je de te stemmen toon instelde. Op een draaispoelmeter met naald aanwijzing kon je dan aflezen of een toon goed gestemd was.

Digitaal stemapparaat

Tegenwoordig zijn de meeste stemapparaten digitaal en werken op basis van een kwarts-oscillator. Zo’n stemapparaat laat een stabiele referentietoon horen, die wordt vergeleken met het binnenkomende geluid. Op een display kun je aflezen of het instrument juist is gestemd. Deze digitale stemapparaten zijn er in verschillende vormen en maten. De meest voorkomende zijn de clip on tuner en de losse tuner.

Clip On Tuner

Een clip on tuner is een stemapparaat dat je op je basgitaar klemt. In zo’n tuner zit een vibratiesensor ingebouwd die de trillingen oppikt en berekent of deze toon zuiver is. Dit kun je aflezen op het display. Je blijft het instrument net zolang stemmen totdat de tuner aangeeft dat de toon zuiver is. Je kunt een clip on tuner bijvoorbeeld aan de kop van je basgitaar klemmen. Zo’n clip on tuner is goed te gebruiken in een lawaaierige omgeving. Ze zijn redelijk betaalbaar. Ook niet onbelangrijk! Op onderstaande video wordt een aantal van die clip on tuners met elkaar vergeleken.

Losse Tuner

Het losse stemapparaat werkt min of meer hetzelfde als een clip on tuner met dat verschil dat het geluid wordt opgevangen met ingebouwde microfoon of voor elektrische instrumenten, met behulp van een kabel. Via een kabel komt het geluidsignaal rechtstreeks van het instrument. Dit betekent dat de toon zeer accuraat wordt geregistreerd. Ook zijn er losse tuners met een ingebouwde microfoon. Die werken minder nauwkeurig.

Klankgat Tuner

De klankgat tuner zal niet veel gebruikt woorden door bassisten. Maar om een compleet beeld te geven van de verschillende soorten tuners, schenken we toch even kort aandacht aan de klankgat tuner, ook wel soundhole tuner genoemd. Deze tuner is geschikt voor instrumenten met een klankgat, zoals een akoestische gitaar, ukelele of akoestische basgitaar. Zo’n soundhole tuner kun je in het klankgat van je instrument plaatsen. Het stemapparaat zit dus niet in de weg bij het spelen en je kunt het tijdens het spelen dus gewoon laten zitten.

Stage Tuner

De stage tuner is eigenlijk een losse tuner die je met kabel aansluit. Naast het feit dat deze tuner zeer nauwkeurig is, is de stage tuner zeer geschikt om op het podium (stage) te gebruiken. Je sluit je basgitaar met een instrumentkabel op de tuner aan die je kunt aan- en uitzetten met de voet.

Rack Tuner

Ben je een prof, dan heb je waarschijnlijk het meeste aan een rack tuner. Deze tuner is op handige hoogte te monteren en hiermee kun je allerlei extra’s instellen, waaronder programmeerbare stemmingen, referentietonen, mute knop om stil te kunnen stemmen en meer van dit soort zaken. Natuurlijk ligt de prijs van dit stemapparaat beduidend hoger.

Robot Tuner

Tot slot is er de robot tuner. Dit stemapparaat kan worden aangesloten op jouw basgitaar. Je plaatst de robot tuner op het stemmechaniek en de tuner stemt zelf de snaren op de juiste toonhoogte. De Roadie Bass Tuner is zo’n robot tuner. Hieronder kun je een video bekijken van een Roadie tuner voor gitaar. Het exemplaar voor de basgitaar werkt precies hetzelfde.

Polyfoon stemapparaat

De stemapparaten die we hierboven hebben beschreven, zijn bedoeld voor het stemmen van één enkele toon. Je dient iedere snaar apart te stemmen. Met polyfone stemapparaten kun je meerdere snaren tegelijk aanslaan. Het apparaat geeft daarbij in één oogopslag aan welke snaren niet goed gestemd zijn. Met een polyfone tuner kun je dus heel snel stemmen. Dit type tuners zijn over het algemeen een stuk duurder. Een voordeel is dat een polyfoon stemapparaat een USB-poort hebben, waarmee de software geüpdatet kan worden.

Stemapparaat apps en online tuners

Naast deze fysieke stemapparaten, zijn er natuurlijk zijn er ook heel veel apps en websites die hulp bieden bij het stemmen van je basgitaar. In het artikel basgitaar tools hebben we er al een aantal de revue laten passeren. Vaak is het nadeel dat zo’n app op je smartphone of tablet minder prettig te bedienen is dan een ‘echte’ tuner. Ook wordt het geluidsignaal een stuk minder nauwkeurig geregistreerd. Natuurlijk is zo’n app tuner wel een handig hulpje voor ‘er bij’.

Hoe stem ik een basgitaar?

De standaard stemming van een 4-snarige basgitaar is E-A-D-G. een ezelsbruggetje om de noten te onthouden is de zin Eet Alle Dagen Groente. Er zijn ook bassen met 5 of 6 snaren, maar in dit artikel beperken we ons tot het handmatig stemmen van een viersnarige basgitaar.

De meest simpele manier om een basgitaar te stemmen is om te beginnen met de bovenste snaar. Zet deze snaar op een zuivere E. Zodra deze snaar perfect klinkt, plaats je je vinger op de 5de positie en sla je de snaar opnieuw aan. De snaar hieronder, de A snaar, moet los hetzelfde klinken als de bovenste op de 5de positie. Dit zelfde doe je bij snaar 4 en 3. Als alle vier de snaren goed klinken, heb je je basgitaar gestemd. Zo simpel is het.

Een andere tip is om iedere snaar van laag naar hoog moet stemmen. Dus draai een snaar altijd eerst te laag en daarna langzaam omhoog totdat hij klinkt zoals hij moet klinken.

Op onderstaande video’s vind je meer informatie over het stemmen van een basgitaar.

Chromatisch stemapparaat

En dan tot slot het chromatische stemapparaat. Het overgrote deel van de stemapparaten is chromatisch. Deze exemplaren herkennen alle twaalf tonen waar in de Westerse muziek gebruik van wordt gemaakt (de chromatische toonladder). Chromatische tuners kunnen dus voor alle instrumenten gebruikt worden. Ook kun je de gehele stemming een verlagen of verhogen ten opzichte van de standaardstemming van A = 440 Hz. Sommige modellen kunnen zelfs ingesteld worden op de tonen van een specifiek instrument, zoals gitaar of ukelele.

Wat is het beste stemapparaat voor een basgitaar?

Welke stemapparaat voor jou het meest geschikt is, hangt af van jouw gehoor, je muzikale kennis en budget natuurlijk. Ben je een beginnende basgitarist, dan raden we een clip on tuner of een losse tuner aan. En heb je als startende bassist wat meer geld te besteden, dan is een robot tuner een interessante optie. Ben je een professional en treed je regelmatig op, dan is een stage tuner ideaal.

BASGITAAR TUNER KOPEN
 

Bronnen: Bax Shop, Popschool Maastricht, Wikipedia

Deel dit bericht!
Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *