Gepost op

Jaco Pastorius: de Paganini van de basgitaar

Jaco Pastorius

Basgitarist Jaco Pastorius was een fantastische muzikant. Zijn spel op de fretloze elektrische basgitaar was melodieus, vernieuwend en hij beschikte over een weergaloze techniek. Hij maakte van de basgitaar een solo-instrument, wat hem de bijnaam de ‘Paganini van de basgitaar’ opleverde. Pastorius stierf veel te jong en op een onwaardige manier. Hij wordt in coma geslagen en overlijdt op 35 jarige leeftijd.

Paganini van de basgitaar

Jaco Pastorius werd geboren in een muzikaal gezin. Zijn vader was drummer en als kind speelde Jaco ook drums. Toen hij 13 jaar oud was  brak hij tijdens een football wedstrijd zijn linkerpols. Helaas herstelde zijn pols niet goed en hij kon eigenlijk niet meer drummen. Eind drumcarrière! Zijn toenmalig bandleden vroegen om op de basgitaar te gaan spelen en Jaco stapte over op de basgitaar.

Jaco Pastorius
The greatest bass player in the world. Bron afbeelding: Francesca, via Flickr

Beste basgitaar van Florida

Op zijn zeventiende werd hij als de beste basgitarist van Florida beschouwd. In 1974 begon hij te spelen met zijn vriend en gitarist Pat Metheny. Zijn eerste soloalbum kwam uit in 1974, maar zijn tweede album uit 1976 bracht hem grote bekendheid en kreeg uitstekende kritieken, vooral de bassolo Portrait of Tracy , genoemd naar zijn vrouw Tracy Sexton, werd enthousiast ontvangen.

Greatest bass player in the world

In 1976 sloot hij zich aan bij Weather Report, de jazzrock-formatie rond Joe Zawinul en Wayne Shorter.

My name is Jaco Pastorius and I’m the greatest bass player in the world.

Dit was de zin waarmee hij zich introduceerde bij Joe Zawinul, de bandleider van Weather Report. Zawinul bewonderde zijn brutaliteit en vroeg om een ​​demotape.  Zawinul vond het te gek en Pastorius werd aangenomen als bassist. In 1976 bracht de band het album Heavy Weather uit, met daarop het het nummer Birdland dat een hit werd.

Het ging langzaam aan slechter met Pastorius. Hij raakte aan de alcohol en drugs, kwam zijn tourverplichtingen niet meer na. Dit en muzikale meningsverschillen met de bandleden, zorgde ervoor dat hij in 1982 uit de Weather Report stapte.

Word of Mouth

Word of Mouth was de naam van een bigband waarvan Pastorius van 1981 tot 1985 deel van uitmaakte. Ook mondharmonicaspeler Toots Thielemans maakte deel uit van deze band. Pastorius speelde overigens al eerder met Thielemans op het nummer Sophisticated Lady. Luister hieronder naar de live opname die in 1979 in Berlijn werden gemaakt.

Bipolaire stoornis

Toen hij in 1982 met Word of Mouth op tournee was in Japan liet hij zijn bandleden flink schrikken. Hij schilderde zijn gezicht zwart en gooide zijn basgitaar in Hiroshima Bay. Later bleek hij een bipolaire stoornis te hebben. De alcohol- en drugsproblemen namen de steeds meer de overhand en hij kreeg nauwelijks meer werk aangeboden Uiteindelijk bleef hij bij de band tot 1985.

Zwervend door New York

Vanaf die tijd verdwijnt Pastorius bijna volledig uit de muziekwereld en kreeg steeds meer last van een bipolaire stoornis. Hij maakt met iedereen ruzie, wordt onhandelbaar en leidt een zwervend bestaan door New York en later Fort Lauderdale. ’s Ochtends op  12 september 1987 werd Pastorius na ruzie  in elkaar geslagen door een 25-jarige uitsmijter van de Midnight Bottle Club in Wilton Manors, een dorpje vlak bij Fort Lauderdale. Het gevolg was een schedelbasisfractuur, diverse breuken en een inwendige bloedingen. Hij raakte in coma en zou niet meer bijkomen. Pastorius stierf op 35-jarige leeftijd en liet vier kinderen achter.

The Bass of Doom

In 1962 werd de Bass of Doom gebouwd. Dit was de basgitaar waar Pastorius zo veel succes mee had. Je hoort deze bas op zijn solo-debuut album en op vele andere solo albums. Maar ook op de opnames met Weather Report, Joni Mitchell, Pat Metheny, Herbie Hancock en vele anderen speelde hij op deze bijzondere basgitaar. Het was een Fender Jazz Bass met het serienummer 64437 die hij in 1970 voor $90,- kocht in een tweedehandszaak in Florida. Pastorius was toen 19 jaar en op zoek naar een bijzondere bas waarop hij zijn eigen sound kon creëren. Hij besloot er een fretloze basgitaar van te maken en haalde de frets eruit en vulde de sleufjes met vloeibaar hout en lakte de hals met botenlak. Overigens hoef je tegenwoordig er niet meer zelf de frets uit te halen. Je kunt fretloze basgitaren gewoon kopen.

Moodswings

Zo’n 15 jaar later, ergens halverwege de jaren ’80, ging het slecht met Pastorius. Hij zwerft rond in New York, was verward, had geen geld en geen vaste woon- of verblijfplaats. Hij had alleen nog zijn basgitaar. Ergens halverwege de jaren ’80 viel de bas in gruzelementen, toen Pastorius van een trap donderde tijdens een ruzie met een voorbijganger. Luthier Kevin Kaufman en collega-reparateur Jim Hamilton hebben brokstukken zorgvuldig aan elkaar gelijmd. Een monsterklus, maar het lukte. De gitaarbouwers gaven de Bass of Doom in 1986 terug aan Jaco  die er enorm blij mee was. Op de dag dat hij de basgitaar weer in zijn handen mocht drukken, nam hij samen met Mike Stern het nummer Moodswings op.

Gestolen

Het geluk was maar van korte duur. Pastorius zat ergens in 1986 op een bankje in New York. Zijn basgitaar had hij als altijd bij zich. Kennelijk was hij even in slaap gesukkeld. Toen hij wakker werd, bleek The Bass of Doom te zijn gestolen. Jaren later, in 1993, dook de basgitaar op in een muziekwinkel in New York. Er volgde juridisch getrouwtrek tussen de familie van Pastorius en de muziekzaak. Geen van deze partijen kreeg de basgitaar in handen. Het was Robert Trujillo, de bassist van Metallica die in 2008 deze Bass of Doom kocht.

Trujillo is zijn hele leven al een groot fan van Pastorius en een vriend van de familie van Pastorius. Trujillo speelt er overigens zelf niet op, maar heeft de basgitaar uitgeleend aan de zoon van Jaco, Felix Pastorius.

Jaco Pastorius
Jaco Pastorius met de Bass of Doom. Bron afbeelding:Chris Hakkens [CC BY 2.0 ], via Wikimedia Commons

Jaco: de documentaire

Robert Trujillo was niet alleen de nieuwe eigenaar van de Bass of Doom, maar ook de producent van een documentaire over Pastorius simpelweg getiteld ‘Jaco’. Aan het woord komen mensen met wie hij gespeeld heeft, onder wie Joni Mitchell, Herbie Hancock en Wayne Shorter. Luister naar wat Mitchell over Pastorius te zeggen heeft.

Ook artiesten die hem bewonderen, zoals Sting, Flea en Juan Alderete praten over hun idool. Natuurlijk is Pastorius ook op veel archiefmateriaal te bewonderen. De documentaire gaat ook over de ondergang van Pastorius. Zijn gevecht met een bipolaire stoornis, een diagnose die pas aan het eind van zijn leven wordt gesteld. Dan is het eigenlijk al te laat. Pastorius wordt in de jaren tachtig steeds onhandelbaarder, vervreemdt van zijn familie en leidt het bestaan van een dakloze. In september 1987 wordt hij door een uitsmijter van een nachtclub in coma geslagen. Hij overlijdt, 35 jaar oud. Bekijk hieronder de trailer van de documentaire

De muziek van Jaco Pastorius

Pastorius heeft ondanks zijn vroegtijdige dood, op ontzettend veel nummers meegespeeld. Op Wikipedia zijn alle platen van Pastorius op een rijtje gezet. Op Spotify stond een overzicht van de beste nummers van the greatest bass player in the world.

 

Spelen als Jaco Pastorius?

Wil je ook zo spelen als Pastorius, dan heb je allereerst een heleboel talent en doorzettingsvermogen nodig. Er is een aantal producten dat je hierbij kan helpen. Zo zijn er diverse replica’s van de Pastorius basgitaren te koop in de basgitaarshop.

 

 

Fender Pastorius Jazz Bass
Replica van de Fender Pastorius Jazz Bass
Pastorius Jazz Bass
Nog een replica van de Pastorius Jazz Bass

Ook is er lesmateriaal voorhanden waar je uren zoet mee kunt zijn om de basloopjes en technieken van Pastorius onder de knie te krijgen. Ray Peterson, privé-leerling van Jaco Pastorius schreef Jaco Pastorius Bass Method. Hierin deelt hij zijn leservaringen en analyseert hij composities, solo’s en technieken van Pastorius. Ook is er The Essential Jaco Pastorius van Hal Leonard met zestien stukken van Pastorius. Arrangementen van onder andere Teen Town, Portrait of Tracy en Continuum zijn duidelijk in notenschrift en tablatuur uitgeschreven.

Bronnen: BlackberryJuniper and SherbetGroovemonsterMondo Leone, Paste Explore,  Volkskrant, Wikipedia

BASGITAAR KOPEN
 

Deel dit bericht!
Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *